Waarom bewegen ertoe doet
Bij sporten en diabetes type 1 draait het om de wisselwerking tussen inspanning, voeding en insuline. Tijdens beweging gebruiken je spieren meer glucose, reageert je lichaam gevoeliger op insuline en verandert de energiebron die je lichaam inzet. Dat maakt sporten waardevol voor je gezondheid, maar ook complex voor je bloedsuiker.
‘Bewegen’ gaat over dagelijkse activiteit – wandelen, fietsen, tuinieren – terwijl ‘sporten’ vaak intensiever is en meer voorbereiding vraagt. Beide beïnvloeden je glucosehuishouding, maar op een ander tempo en met een verschillend effect op herstel en energie.
Bewegen is een belangrijke pijler binnen je leefstijl, omdat het veel processen in je lichaam beïnvloedt. Het stimuleert de opname van glucose door de spieren, vergroot de gevoeligheid voor insuline en ondersteunt de doorbloeding, conditie en het herstel.
Binnen het Leefstijlroer vormt bewegen één van de zes pijlers, naast voeding, ontspanning, verbinding, slaap en het omgaan met middelen. Onder deze pijler vallen vijf van de 42 factoren die bepalen hoe je bloedsuiker reageert:
- de intensiteit van de training (licht, gemiddeld of zwaar),
- je mate van geoefendheid,
- het tijdstip waarop je beweegt,
- en de timing van voeding en insuline rond die inspanning.
Deze samenhang van factoren maakt dat geen enkel beweegmoment hetzelfde verloopt. Wat bewegen doet met je bloedsuiker hangt niet alleen af van de inspanning zelf, maar ook van je conditie, het moment van de dag en de hoeveelheid actieve insuline. Op deze pagina lees je hoe deze factoren elkaar beïnvloeden en wat ze kunnen betekenen in jouw dagelijkse beweegmomenten en sportervaring.
Soorten sport en hun effect op de bloedsuiker
Verschillende vormen van sport beïnvloeden je bloedsuiker op verschillende manieren. De mate van inspanning bepaalt welke energiebronnen je lichaam gebruikt en hoe sterk je bloedsuiker daarop reageert.
Bij rustige, langdurige beweging — zoals wandelen of fietsen — verbruiken je spieren vooral glucose en neemt de gevoeligheid voor insuline toe. Daardoor kan de bloedsuiker geleidelijk dalen, vooral als er nog actieve insuline aanwezig is.
Bij kortdurende, intensieve of explosieve inspanning is het effect vaak omgekeerd. De afgifte van stresshormonen zoals adrenaline stimuleert de glucoseproductie in de lever, wat tijdelijk een stijging van de bloedsuiker kan veroorzaken.
In de praktijk worden drie typen beweging onderscheiden: duursport, die meestal leidt tot een daling van de bloedsuiker; mixvormen, zoals teamsporten met afwisselende belasting; en krachtsport, waarbij de bloedsuiker soms juist stijgt. Deze verschillen laten zien dat het effect van sporten niet eenduidig is, maar afhankelijk van de aard en intensiteit (licht, gematigd of zwaar) van de inspanning.
Voeding, energie en herstel
Bewegen vraagt energie — en die energie komt uit wat je eet. Hoe die energie wordt vrijgemaakt en gebruikt, hangt samen met het soort inspanning dat je doet, de duur van je training en de hoeveelheid actieve insuline in je lichaam.
Voeding speelt dus een grote rol bij sporten en diabetes type 1, niet alleen voor de energie tijdens het bewegen maar ook voor herstel daarna. Wat, wanneer en hoeveel je eet bepaalt mede hoe je bloedsuiker zich gedraagt rond inspanning.
Wil je begrijpen hoe koolhydraten, vetten en eiwitten bijdragen aan energie en herstel? Lees dan verder op onze pagina over voeding en diabetes type 1
Omdat het per persoon verschilt hoe de bloedsuiker reageert op inspanning, voeding en insuline vraagt sporten en diabetes type 1 om zelfmonitoring, observeren en analyseren. Een beweegdagboek of dagboek voor zelfmanagement bij diabetes type 1 kan je helpen om patronen te ontdekken. Bespreek je ervaringen met je zorgverlener of sportarts, zeker als je je voedingspatroon aanpast of nieuwe vormen van training uitprobeert.
Wil je weten hoe anderen dat aanpakken? Lees de ervaringsverhalen over sporten en diabetes type 1
Veilig sporten
Sporten met diabetes type 1 vraagt om aandacht en voorbereiding. Inspanning beïnvloedt je hormonen en maakt je lichaam gevoeliger voor insuline, waardoor je bloedsuiker anders kan reageren dan verwacht. Deze veranderingen kunnen uren aanhouden, afhankelijk van de duur en intensiteit. Wat de ene dag soepel verloopt, kan de volgende dag onverwacht tot een hypo of juist een stijging leiden.
In bepaalde situaties is het verstandig om eerst met je arts te overleggen voordat je extra gaat bewegen. Heb je ernstige hart- of vaatziekten (bijv. hartfalen of recente hartaanval) of onbehandelde oogproblemen door diabetes (gevorderde retinopathie), dan kan extra inspanning risico’s met zich meebrengen. Bespreek dan met je arts wat voor jou veilig is.
Risico’s beperken
Zowel te hoge als te lage waarden kunnen risico’s geven.
Bij hoge bloedsuiker (≈14–15 mmol/l) is het verstandig om eerst ketonen te meten. Zijn die verhoogd, stel sporten uit. Meestal is het nodig om eerst extra insuline te geven om de bloedsuiker en ketonen te verlagen. Zonder ketonen kan lichte duurinspanning soms, maar intensieve inspanning (zoals krachtsport) wordt afgeraden.
Bij lage bloedsuiker (<3,5 mmol/l) is het advies om direct snelle koolhydraten te gebruiken; hervat de sportactiviteit pas wanneer je waarde weer veilig is.
Inzicht in je eigen patronen – vóór, tijdens en na beweging – helpt om risico’s te beperken en met vertrouwen te blijven sporten. Veilig sporten betekent niet minder doen, maar bewuster omgaan met wat er in je lichaam gebeurt.
Meer leren over sporten en diabetes type 1?
Sporten met diabetes type 1 brengt vragen met zich mee: hoe houd je je bloedsuiker stabiel tijdens inspanning, hoe voorkom je hypo’s, en wat betekent kracht- of duursport voor je insulinebehoefte? In onze zelfstudie Actief leven met diabetes type 1: balans tussen bewegen en bloedsuiker leer je hoe je eten, insuline en inspanning op elkaar afstemt en met vertrouwen kunt blijven bewegen.
In de video hiernaast vertelt Bas van de Goor, oud-topvolleyballer en oprichter van de Bas van de Goor Foundation, waarom leefstijl zo belangrijk is bij diabetes type 1. De zelfstudie Actief leven met diabetes type 1, bevat een uitgebreid interview met Bas van de Goor, aanvullende inzichten, opdrachten en tools die je helpen om jouw eigen beweegpatroon in kaart te brengen.
Volg de zelfstudie Actief leven met diabetes type 1
Ervaringsverhalen over sporten en diabetes type 1
Veel gestelde vragen (FAQ) over sporten en diabetes type 1
Kan ik met diabetes type 1 gewoon sporten?
In de meeste gevallen wel. Bewegen is gezond én mogelijk met type 1, maar het vraagt voorbereiding: je let op timing (insuline/voeding), soort inspanning (duur–mix–kracht) en je eigen patronen. Zo maak je sporten veilig en haalbaar.
Waarom daalt mijn bloedsuiker tijdens het sporten?
Bij (rustige) duur- of matig intensieve inspanning nemen je spieren meer glucose op en neemt je insulinegevoeligheid toe. Zeker wanneer er nog actieve maaltijdinsuline aanwezig is, kan de bloedsuiker dan dalen. De grootte van het effect hangt af van duur, intensiteit en timing.
Waarom stijgt mijn bloedsuiker tijdens het sporten?
JBij kortdurende, intensieve of explosieve inspanning (kracht/interval) zorgen stresshormonen ervoor dat de lever extra glucose vrijgeeft. Dat kan tijdelijk een stijging geven. Daarna kan alsnog een daling volgen; het effect verschilt per persoon en soms ook per sessie.
Hoe kan ik een hypo tijdens of na het sporten helpen voorkomen?
Begin niet met een lage waarde en controleer hoeveel insuline nog actief is. Sport je kort na een maaltijd, dan kun je soms beter je maaltijdinsuline verlagen of wat extra koolhydraten nemen.
Na langere of matig intensieve inspanning blijft je lichaam gevoeliger voor insuline, waardoor hypo’s later kunnen ontstaan. Een herstelmaaltijd met eiwit (en eventueel wat koolhydraten) kan dat helpen voorkomen. Monitor je waarden ook na het sporten en bespreek patronen met je zorgverlener.
Moet ik sporten overslaan bij een hoge bloedsuiker?
Rond 14–15 mmol/l: controleer eerst ketonen. Zijn die verhoogd, stel inspanning uit. Meestal is het nodig om eerst extra insuline te geven om de bloedsuiker en ketonen te verlagen. Zonder ketonen kan lichte duurinspanning soms, maar intensieve training wordt afgeraden tot de waarden normaal zijn. Hydratatie en opvolging achteraf blijven belangrijk.
Is nuchter sporten veilig bij diabetes type 1?
Richtlijnen zijn terughoudend vanwege het risico op hypo’s. In de praktijk kiezen sommige mensen bewust voor rustige duursport in de ochtend (geen actieve maaltijdinsuline). Dit vraagt ervaring, zorgvuldige zelfmonitoring en dextro’s binnen handbereik.
Welke sportvorm past bij diabetes type 1 — duur, mix of kracht?
Er is geen universeel “beste” sportvorm. Duursport verlaagt vaak de bloedsuiker; krachttraining kan soms een stijging geven; mixvormen zijn minder voorspelbaar. Belangrijk is: kies iets waar je plezier in hebt én leer hoe jouw lichaam erop reageert.
Wanneer moet ik eerst met mijn arts overleggen?
Bij ernstige hart-/vaatziekten (bijv. hartfalen of recent hartinfarct) en bij onbehandelde ernstige oogproblemen (gevorderde retinopathie) is vooraf overleg verstandig om sport en beweging veilig te kunnen opbouwen.
“One of the prime intents of this book is to give you the information you need to learn how to predict your blood sugar levels and how to ensure that your predictions will be accurate. Here the Laws of Small Numbers are exceedingly important.”
Richard K. Bernstein
Diabetes Solution
Een complete gids voor het bereiken van een normale bloedsuikerspiegel.
Ja dat boek wil ik lezen! →Laatst herzien: 28 oktober 2025
