Complicaties voorkomen  

De leefstijl methode van Bernstein is gebouwd op één uitgangspunt: houd je bloedsuiker zo stabiel mogelijk, om complicaties te voorkomen. Dat doet hij via een strikt koolhydraatarm, eiwitrijk voedingspatroon, gecombineerd met zorgvuldige afstemming van insuline. De aanpak wijkt sterk af van gangbare voedingsadviezen, en wordt om die reden zowel geprezen als bekritiseerd. Wat maakt deze methode anders? En waarom volgen wereldwijd duizenden mensen deze lijn, vaak tegen de stroom in?

Waarom deze methode streeft naar normale bloedsuikerwaarden

Bernstein’s leefstijl methode is nooit onderzocht in grootschalige gerandomiseerde studies. Wel wees de DCCT-studie (1983–1993) uit dat het nastreven van bloedsuikerwaarden zo dicht mogelijk bij normaal (normoglykemie) het risico op complicaties bij diabetes type 1 aanzienlijk vermindert. Bernstein zag dit als bevestiging van zijn aanpak, die erop gericht is om de bloedsuikerwaarden zo dicht mogelijk bij normaal te houden met behulp van een koolhydraatarm voedingspatroon en nauwkeurige afstemming van insuline.

Wat zeggen critici — en wat zeggen gebruikers?

Critici plaatsen vraagtekens bij de veiligheid van een zeer koolhydraatarm dieet op de lange termijn, en stellen dat het te veel vet of eiwit zou bevatten. Toch kiezen wereldwijd duizenden mensen, vaak met steun van behandelaars of via online communities, bewust voor deze methode, omdat ze merken dat hun bloedsuiker er stabieler van wordt.

Dat beeld wordt ook bevestigd door een zelfgerapporteerd onderzoek uit 2018. Daarin werden 316 mensen met diabetes type 1 gevolgd die een zeer koolhydraatarm voedingspatroon toepasten op basis van de Bernsteinmethode. Het gemiddelde HbA1c in deze groep lag rond de 5,7% (38 mmol/mol). Ernstige hypo’s of ziekenhuisopnames kwamen nauwelijks voor en veel deelnemers gebruikten minder insuline dan voorheen. Hoewel het onderzoek plaatsvond binnen een specifieke online community en er geen controlegroep was, geven de resultaten een indruk van de ervaren voordelen in de praktijk.

Wil je liever een kort overzicht van de kernprincipes, resultaten en video’s? Bekijk dan de pagina over de Bernstein leefstijl methode voor een compacte introductie.

De oorsprong van de leefstijl methode

De leefstijl methode van Richard K. Bernstein kent een bijzondere oorsprong. In 1946 kreeg hij, op 12-jarige leeftijd, de diagnose diabetes type 1. Jarenlang had hij te maken met ernstige complicaties als gevolg van de ziekte. Bernstein was toen nog ingenieur van beroep, maar zijn persoonlijke zoektocht naar betere bloedsuikerregulatie leidde tot een fundamenteel andere aanpak dan destijds gangbaar was.

In 1969 kocht hij, als particulier, een bloedglucosemeter, een apparaat dat toen uitsluitend in ziekenhuizen werd gebruikt. Hij begon zijn bloedsuikerwaarden over de dag heen te meten, om inzicht te krijgen in wat invloed had op zijn glucoseverloop. Door zelf te experimenteren ontdekte hij dat zijn waarden sterk verbeterden met een combinatie van een koolhydraatarm voedingspatroon, lichaamsbeweging en lagere doses insuline. Daarbij verdwenen veel van zijn complicaties.

Omdat zijn bevindingen indruisten tegen de heersende medische opvattingen, besloot hij geneeskunde te studeren. Later werd hij endocrinoloog, zodat hij zijn aanpak wetenschappelijk kon onderbouwen en toepassen in de praktijk.

Sindsdien schreef hij meerdere boeken over zijn methode. Het bekendste werk, Dr. Bernstein’s Diabetes Solution, verscheen in 1997 en werd in 2011 geactualiseerd met informatie over technologische ontwikkelingen zoals insulinepompen en continue glucosesensoren, nieuwe medicatie en recepten.

Bernstein bouwde een eigen medische praktijk op en kreeg wereldwijd een vaste groep volgers; mensen met type 1 en type 2 diabetes die met zijn leefstijl methode streven naar bloedsuikerwaarden zo dicht mogelijk bij normaal. Niet omdat het eenvoudig is, maar omdat het voor velen werkt. Tot op hoge leeftijd bleef hij actief als behandelend arts, auteur en spreker. Op 15 april 2025 overleed Richard Bernstein op 90-jarige leeftijd in Mamaroneck, New York. Hij laat een nalatenschap achter van gedreven zelfonderzoek, wetenschappelijke publicaties, duizenden patiënten en een internationale gemeenschap die zijn methode tot op de dag van vandaag toepast.

Lees hier een uitgebreid historisch eerbetoon aan Bernstein’s werk en levensloop.

De leefstijl methode in de praktijk

De leefstijl methode van Bernstein is concreet, gestructureerd en duidelijk afgebakend. Hij werkt met vaste eetmomenten, een strikte beperking van koolhydraten en duidelijke richtlijnen voor welke voedingsmiddelen wel of niet geschikt zijn. Deze aanpak is bedoeld om het effect van voeding en insuline beter voorspelbaar te maken en zo grote schommelingen in de bloedsuiker te voorkomen. In dit deel lees je hoe deze methode er in de praktijk uitziet.

30 gram koolhydraten per dag

Een van de kernprincipes van Bernstein’s leefstijl methode is de beperking van de koolhydraatinname tot maximaal 30 gram per dag. Die worden verdeeld over drie maaltijden: 6 gram bij het ontbijt, 12 gram bij de lunch en 12 gram bij het avondeten. Deze verdeling is bedoeld om bloedsuikerschommelingen te beperken en het effect van voeding beter voorspelbaar te maken.

Om dit in perspectief te plaatsen: tot voor kort adviseerde de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) mensen met diabetes type 1 (en kinderen nog steeds) om ongeveer 40 procent van hun totale calorie-inname uit koolhydraten te halen. Voor iemand die dagelijks 2.000 kilocalorieën eet, komt dat neer op 800 kcal uit koolhydraten. Aangezien één gram koolhydraten gemiddeld 4 kcal levert, zou dat neerkomen op 200 gram koolhydraten per dag.

De leefstijl methode van Bernstein wijkt daar fors van af. Niet vanwege een calorierestrictie, maar vanwege het doel om bloedsuikerwaarden zo stabiel mogelijk te houden. Door het aantal koolhydraten per maaltijd te beperken, wordt het eenvoudiger om insuline exact af te stemmen. Daarmee verklein je de foutmarge in zowel de koolhydraatschatting als de insulinedosering. Bernstein noemt dit principe “de wet van de kleine getallen”: hoe kleiner de variabelen, hoe kleiner de impact van eventuele inschattingsfouten, en hoe voorspelbaarder het resultaat.

Er zijn binnen deze aanpak geen specifieke richtlijnen voor het totaal aan calorieën, eiwitten of vetten. De focus ligt op het beperken van koolhydraten en het zorgvuldig monitoren van het effect op de bloedsuiker, in combinatie met gerichte insuline-afstemming.

Toegestane en niet-toegestane voedingsmiddelen

Binnen deze leefstijl methode maakt Bernstein onderscheid tussen voedingsmiddelen op basis van hun invloed op de bloedsuikerspiegel. Hij vertrekt daarbij niet vanuit algemene gezondheidsadviezen, maar vanuit het doel om bloedsuikerwaarden zo stabiel mogelijk te houden en de kans op complicaties te verkleinen.

De indeling die hij gebruikt is praktisch bedoeld: om duidelijk te maken welke producten passen binnen deze aanpak. Daarbij kijkt hij vooral naar twee dingen: het aantal koolhydraten dat een product bevat, en de snelheid waarmee het de bloedsuiker laat stijgen.

Voedingsmiddelen die een snelle of onvoorspelbare stijging van de bloedsuiker veroorzaken, worden afgeraden. Producten die dit effect niet of nauwelijks hebben, en die binnen de dagelijkse koolhydraatlimiet passen, worden als geschikt beschouwd. De termen ‘toegestaan’ en ‘niet-toegestaan’ zijn daarbij bedoeld als hulpmiddel, niet als oordeel over goed of fout eten, maar als steun bij het maken van keuzes die voorspelbaar en veilig zijn binnen deze leefstijl methode.

Toegestane voedingsmiddelen:

• De meeste soorten vlees 
• Eieren 
• Tofu 
• Elke groente die niet op de niet-toegestane lijst staat 
• Kaas 
• Cottage cheese (in zeer kleine hoeveelheden) 
• Volle ongezoete yoghurt 
• Room 
• Boter en margarine 
• Ongezoete sojamelk 
• Sojameel 
• Bepaalde zemelencrackers 
• Kunstmatige zoetstoffen waaraan geen suiker is toegevoegd 
• Noten (kleine hoeveelheid)
• Kruiden en specerijen 
• Mosterd 
• Suikervrije en koolhydraatarme saladedressings 
• Suikervrije smaakstoffen en extracten 
• Water, bruisend water, sodawater, light frisdrank, koffie, thee, koolhydraatarme alcoholische dranken in gematigde hoeveelheden 
• Kant-en-klare suikervrije gelatines (controleer op het etiket op verborgen suikers zoals maltodextrine) 
• Suikervrije puddingen gemaakt met koolhydraatarme zuivelalternatieven (6 gram koolhydraten) 
• Zelfgemaakte koolhydraatarme desserts 

Niet-toegestane voedingsmiddelen:

• Fructose, glucosestroop, melasse; agave nectar, dextrose, sorghum; maltitol, sorbitol en andere suikeralcoholen 
• De meeste desserts (taarten, cakes, koekjes enz.) 
• Kunstmatige zoetstoffen in poedervorm die koolhydraten toevoegen 
• Brood en crackers 
• Ontbijtgranen, inclusief havermout 
• Pasta 
• Pannenkoeken en wafels 
• Voedsel of meel gemaakt van tarwe, gerst, maïs, rijst, quinoa of rogge 
• Bepaalde groenten zoals aardappelen, pastinaak, winterpompoen, bieten, wortelen, maïs, gele paprika’s 
• Peulvruchten 
• Rauwe tomaten (behalve in kleine hoeveelheden) 
• Gekookte tomaten; tomatenpuree of saus 
• Verpakte groenten met suikers of bloem 
• Alle soorten fruit en vruchtensappen 
• Melk 
• Gezoete yoghurt; de meeste magere en magere yoghurts met toegevoegde koolhydraten 
• Melkvervangers in poedervorm; koffie-lighteners 
• Gecondenseerde of gecondenseerde melk 
• De meeste bewerkte voedingsmiddelen en snacks 
• De meeste specerijen, inclusief balsamicoazijn 

Vlees en eiwitten:  

Vlees, gevogelte en andere vormen van dierlijke eiwitten zijn in deze leefstijl methode toegestaan, zolang er geen koolhydraten aan zijn toegevoegd. Denk bijvoorbeeld aan gepaneerd vlees of gehakt met broodkruimels: die vallen buiten de richtlijn. De voorkeur gaat uit naar puur bereide producten zonder toevoegingen.

Groenten:  

Binnen deze leefstijl methode worden vooral groenten aanbevolen die weinig koolhydraten bevatten en de bloedsuiker zo min mogelijk laten stijgen. Geschikte groenten zijn onder andere: asperges, avocado, broccoli, spruitjes, witte of groene kool, zuurkool, bloemkool, aubergine, uien (in kleine hoeveelheden), paprika’s (alle kleuren behalve geel), champignons, spinazie, snijbonen, zomerpompoen en courgette.

Bernstein raadt aan om vooral rauwe of licht bereide groenten te gebruiken. Gekookte groenten worden sneller afgebroken door het lichaam, waardoor ze de bloedsuiker eerder kunnen laten stijgen. Door verhitting wordt een deel van de vezels omgezet in suikers, wat invloed heeft op de opname.

Zuivel:  

Volle, ongezoete zuivelproducten zoals yoghurt en kaas passen binnen de methode, mits met mate. Bij kaas adviseert Bernstein om uit te gaan van ongeveer 1 gram koolhydraten per 28 gram. Cottage cheese is niet standaard toegestaan, maar sommige mensen verdragen kleine hoeveelheden zonder merkbare bloedsuikerstijging.

Noten:  

Hoewel noten relatief weinig koolhydraten bevatten, kunnen ze de bloedsuiker langzaam laten stijgen. Omdat het lastig is om kleine porties te nemen, adviseert Bernstein om goed te kijken naar het aantal koolhydraten per soort en portie. Ook ongezoete pindakaas kan voor sommige mensen al een merkbaar effect hebben, soms zelfs bij één eetlepel.

Kunstmatige zoetstoffen:  

Binnen deze leefstijl methode zijn alleen zoetstoffen toegestaan die geen invloed hebben op de bloedsuikerspiegel. Dat zijn bijvoorbeeld tabletten of vloeibare vormen van sacharine, aspartaam, acesulfaam-K, stevia, sucralose en neotaam. Ook erythritol wordt soms gebruikt omdat het, in pure vorm, nauwelijks wordt opgenomen en de bloedsuiker meestal niet beïnvloedt. Bernstein adviseert daarbij om goed te controleren of het product geen toegevoegde koolhydraten bevat, zoals maltodextrine of andere vulstoffen.
Poedervormige zoetstoffen worden over het algemeen afgeraden, juist omdat ze vaak met zulke toevoegingen zijn gemengd.

Alcoholische dranken:  

In beperkte hoeveelheden kunnen sommige alcoholische dranken passen binnen de methode. Gedistilleerde dranken en droog bier hebben meestal weinig invloed op de bloedsuiker. Wel geldt het advies om ze niet te combineren met gezoete mixers.

Gewichtsverlies 

De leefstijl methode van Bernstein is niet ontwikkeld met gewichtsverlies als voornaamste doel. Toch blijkt in de praktijk dat veel mensen die deze aanpak volgen, geleidelijk gewicht verliezen. Dat is geen toeval, maar een logisch gevolg van de structuur binnen deze leefstijl methode.

De methode is gebaseerd op drie hoofdmaaltijden per dag, samengesteld uit voedingsmiddelen die op een lijst van ‘toegestaan’ voedsel staan. Producten die volgens Bernstein een snelle of onvoorspelbare bloedsuikerstijging veroorzaken, worden vermeden. Bij elke maaltijd geldt een vaste hoeveelheid koolhydraten, die beperkt blijft tot een strikt voorgeschreven niveau.

Bernstein adviseert om de hoeveelheid eiwit in een maaltijd af te stemmen op het gevoel van verzadiging. Eiwit zorgt voor een langduriger en stabieler verzadigingsgevoel dan koolhydraten, waardoor de behoefte aan tussendoortjes vaak afneemt. Voor veel mensen leidt dit automatisch tot een lagere energie-inname en dus tot gewichtsverlies, ook al is dat niet het voornaamste doel van deze leefstijl methode.

Wat levert deze leefstijl methode op?

De leefstijl methode van Bernstein is strikt, maar duidelijk. Voor veel mensen is dat juist een voordeel: het schept kaders, voorkomt giswerk en geeft grip op het effect van voeding op de bloedsuiker. Tegelijk zijn er ook beperkingen, vooral voor mensen die gewend zijn aan een koolhydraatrijk voedingspatroon, of die hechten aan bestaande richtlijnen. Hieronder vind je de belangrijkste voordelen en nadelen op een rij.

Voordelen

1. Duidelijke structuur: Door vaste lijsten van wat wel en niet binnen de methode past, is het eenvoudiger om voedingskeuzes te maken zonder voortdurend te hoeven rekenen of schatten.
2. Variatie binnen de grenzen: Ondanks de beperkingen is er voldoende variatie aan producten om een volwaardige, verzadigende maaltijd samen te stellen.
3. Ondersteuning van gewichtsverlies: Veel mensen verliezen gewicht met deze methode, zonder dat dat het doel is. De combinatie van minder koolhydraten en meer verzadiging speelt daarbij een rol.
4. Zelfgerapporteerd onderzoek wijst op effectiviteit bij type 1-diabetes: In een observationele studie onder 316 mensen met type 1, die een koolhydraatarm voedingspatroon volgens de Bernsteinmethode volgden, werd een gemiddeld HbA1c van 5,7% (38 mmol/mol) gerapporteerd. Ernstige hypo’s en ziekenhuisopnames kwamen zelden voor (Lennerz et al., 2018).
5. Onderzoek wijst op effectiviteit bij type 2-diabetes: Verschillende studies suggereren dat een koolhydraatarm voedingspatroon helpt om bloedsuikers te normaliseren, complicaties te voorkomen en mogelijk zelfs type 2-diabetes om te keren. Zo bleek uit een onderzoek van Duke University dat mensen met obesitas en diabetes type 2, die 20 gram koolhydraten per dag aten, meer gewichtsverlies en betere glucoseregulatie bereikten dan deelnemers aan een caloriearm dieet met lage glycemische index (Westman e.a, 2008).

Nadelen

• Beperkte ruimte voor persoonlijke voorkeuren: Sommige mensen vinden het lastig dat favoriete producten, zoals brood, fruit of peulvruchten, niet binnen de methode passen.
• Niet in lijn met gangbare richtlijnen: De methode wijkt af van wat wordt aanbevolen door organisaties als de American Diabetes Association (ADA) en de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF), die doorgaans uitgaan van een hogere koolhydraatinname.
• Strikt en soms sociaal lastig: De verdeling van 30 gram koolhydraten over drie maaltijden betekent dat er weinig ruimte is voor spontane snacks of etentjes buiten de deur. Voor sommige mensen voelt dat beperkend, zeker in het begin.

Hoe de leefstijl methode zich verhoudt tot officiële richtlijnen

De leefstijl methode van Bernstein wijkt op meerdere punten af van de voedingsadviezen zoals die worden onderschreven door grote medische organisaties, waaronder de American Diabetes Association (ADA) en de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF).

De grootste inhoudelijke breuk ligt bij de koolhydraatinname. Waar Bernstein het aantal koolhydraten strikt beperkt tot 30 gram per dag, kiezen organisaties als de ADA en NDF bewust voor een meer flexibele benadering. Zij stellen dat de verdeling van macronutriënten; koolhydraten, eiwitten en vetten, moet worden afgestemd op de persoonlijke situatie van de patiënt, in overleg met de zorgverlener. Het precieze aantal gram koolhydraten wordt daarbij niet voorgeschreven.

Ook over eiwitten denkt Bernstein anders. In veel gangbare adviezen wordt eiwitbeperking gezien als een manier om de belasting van de nieren te beperken, vooral bij mensen met bestaande complicaties. Bernstein ziet daar geen reden toe bij mensen zonder nierproblemen. Hij benadrukt juist het belang van voldoende eiwitinname, vanwege de verzadigende werking en de stabielere invloed op de bloedsuiker. Zijn voedingspatroon legt geen limieten op aan de hoeveelheid eiwitten of vetten, al beschouwt hij een zeer vetrijke voeding niet als wenselijk.

Wat Bernstein voorstaat, wijkt dus af van de standaard maar sluit aan bij een groeiende groep onderzoekers en praktijkervaringen die het nut van koolhydraatbeperking verkennen bij de behandeling van diabetes, zowel type 1 als type 2. Bij type 1 wordt vooral een betere voorspelbaarheid van bloedsuikerwaarden genoemd; bij type 2 zijn er aanwijzingen dat leefstijlinterventie, inclusief koolhydraatbeperking, kan bijdragen aan verbetering of zelfs remissie, zeker in een vroeg stadium (bijvoorbeeld bij prediabetes). Zie ook: het wetenschappelijk overzicht van Wood et al. (2025) over Bernstein’s werk en nalatenschap.

Wie deze leefstijl methode overweegt, wordt geadviseerd dit te doen in overleg met een arts of diëtist die bekend is met diabetes. Het protocol van Bernstein omvat meer dan alleen voeding: ook het gebruik van insuline, regelmatige zelfmeting en lichaamsbeweging maken er deel van uit. Medische begeleiding is dan ook belangrijk om veilig en effectief te kunnen werken aan stabiele bloedsuikerwaarden, bij zowel type 1 als type 2.

Benieuwd hoe anderen deze leefstijl methode toepassen in het dagelijks leven?
Lees hoe mensen met diabetes type 1 hun voeding, insuline en dagindeling afstemmen binnen de aanpak van Bernstein — en welke positieve effecten ze daarbij ervaren.
🔗 Bekijk de ervaringsverhalen

Diabetes Solution

Een complete gids voor het bereiken van een normale bloedsuikerspiegel.

Ja dat boek wil ik lezen! →